45 năm Đoàn nghệ thuật Chèo Quảng Ninh (1963 – 2008)

a8

Hôm chúng tôi đến thăm Đoàn Chèo Quảng Ninh tại trụ sở đoàn – Khu Văn công, phường Bãi Cháy (TP Hạ Long) cũng là khi các nghệ sĩ, diễn viên của Đoàn đang say mê tập các tiết mục để chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Đoàn và đón nhận Huân chương Lao Động hạng Ba của Chủ tịch nước trao tặng, sẽ được tổ chức vào ngày 7-12-2008.

Ngay sau khi thành lập, các nghệ sĩ, diễn viên của Đoàn Chèo Quảng Ninh đã bắt tay vào tập vở với những vở được coi là kinh điển, mẫu mực của chèo cổ như: Quan Âm Thị Kính, Trương Viên. Buổi đầu, mặc dù chất “tinh”, chuyên nghiệp còn hạn chế nhưng bù lại anh chị em diễn nhiệt tình, say mê nên đi diễn ở đâu, bà con cũng rất quý, đi xem rất đông – Nghệ sĩ Ngọc ẩn cười, nhớ lại. Trong giai đoạn chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ, đặc biệt là sau sự kiện 5-8-1964, Đoàn bắt đầu chuyển dựng các vở chèo, trích đoạn mang nội dung mới, phản ánh hơi thở cuộc sống, thời đại để cổ vũ tinh thần chiến đấu, lao động sản xuất của quân và dân Vùng mỏ. Cũng trong giai đoạn này, một số nghệ sĩ, diễn viên của Đoàn như Ngọc ẩn, Tất Thọ, Minh Huệ… đã lên đường đi biểu diễn phục vụ bộ đội ở chiến trường phía Nam, để lại dấu ấn tốt đẹp về văn công Vùng mỏ trong lòng các chiến sĩ và đã được BTL Đoàn 559 (Đường Hồ Chí Minh) tặng bằng khen. Thập kỷ 70 và 80 của thế kỷ trước, nhiều vở chèo của Đoàn Chèo Quảng Ninh đã gây được dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả, như vở Nàng Sita, Nỗi đau lòng mẹ, Ngôi sao Hạ Long. Trong đó, vở Ngôi sao Hạ Long lấy nguyên mẫu là chị Cả Khương – một chiến sĩ cách mạng kiên trung của Đảng hoạt động tại Hòn Gai năm 1930 đã giành Huy chương Bạc tại Hội diễn sân khấu chèo chuyên nghiệp toàn quốc năm 1985. Thập kỷ 90 đánh dấu sự thành công của một số vở như Mẹ kế của chồng tôi, Tiếng vọng rừng xanh…

Cũng giống như các đoàn nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp khác như cải lương, kịch nói, chuyển sang thời kỳ đổi mới, Đoàn Chèo Quảng Ninh đứng trước không ít khó khăn do sự cạnh tranh của các loại hình giải trí mới và do cơ chế thị trường… Tuy nhiên, nhờ có sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh, sự nỗ lực, sáng tạo của cán bộ, anh chị em nghệ sĩ, diễn viên nên Đoàn từng bước vượt qua khó khăn, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ của người xem. Ngoài các buổi diễn phục vụ bà con vùng miền núi, hải đảo, các ngày lễ, tết (nhiệm vụ chính trị), Đoàn đã ký hợp đồng biểu diễn phục vụ khách du lịch tại các KS lớn như Sài Gòn – Hạ Long, Hạ Long Dream, Hạ Long Plaza, tàu du lịch Star Leo, hang Đầu Gỗ… Những năm gần đây, hầu như năm nào số buổi biểu diễn của Đoàn cũng vượt mức kế hoạch đề ra, doanh thu tăng từ 401 triệu đồng năm 2006 lên xấp xỉ 600 triệu đồng năm 2008. Thu nhập, đời sống tinh thần, vật chất ổn định nên tất cả cán bộ, nghệ sĩ diễn viên của Đoàn đều yên tâm công tác, gắn bó máu thịt với nghề. Một công việc ý nghĩa mà không phải đoàn nghệ thuật nào của tỉnh cũng làm được đó là bên cạnh biểu diễn, phục vụ nhiệm vụ chính trị, những năm qua Đoàn Chèo Quảng Ninh còn góp phần xây dựng, giúp đỡ nhiều địa phương, ngành xây dựng các đội chèo, làm nền tảng cho phong trào văn hoá văn nghệ phát triển như xã Nguyễn Huệ (Đông Triều), xã Phương Nam (Uông Bí), Trung tâm VH-TT huyện Yên Hưng, xã Đồng Tiến (Cô Tô)…
Trong chặng đường phát triển của mình, Đoàn có 4 nghệ sĩ đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú là Minh Huệ (đã nghỉ hưu), Trọng Bình (Trưởng đoàn hiện nay), Thanh Chắc (Phó Trưởng đoàn), Thanh Bình (diễn viên); có 13 người được UBND tỉnh phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Vùng mỏ. Từ năm 1963 đến nay, Đoàn đã dàn dựng và biểu diễn 30 vở chèo lớn và trên 20 tiết mục ngắn; đã đoạt 3 HCV, 4 HCB và trên 40 lượt cá nhân được tặng HCV, HCB trong các kỳ hội diễn nghệ thuật chèo toàn quốc. Đoàn đã được Nhà nước, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tư lệnh Đoàn 559, Bộ VH-TT và UBND tỉnh tặng thưởng huân chương, cờ thi đua xuất sắc và nhiều bằng khen. Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 45 năm thành lập (1963-2008), Đoàn đã vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao Động hạng Ba; cá nhân Trưởng Đoàn Chèo, NSƯT Trọng Bình được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen.

45 xây dựng và trưởng thành, lớp nghệ sĩ, diễn viên trẻ ngày nào như Thanh Chắc, Trọng Bình, Huy Mạch giờ đang là trụ cột của Đoàn, trở thành điểm tựa cho một thế hệ kế tiếp là Hoàng Diễn, Hồng Vân đã và đang nỗ lực khẳng định mình. Hy vọng, những kết quả đã đạt được sẽ là nền tảng, cơ sở để Đoàn Chèo Quảng Ninh phát triển hơn nữa.
Báo Quảng Ninh điện tử