Cải lương tính chuyện lâu dài

VHO- Sân khấu Cải lương không còn ở giai đoạn hoàng kim; hoạt động tổ chức biểu diễn gặp nhiều trở ngại về cơ sở vật chất, chi phí đầu tư và tìm kiếm khán giả hiện đang là bài toán vô cùng nan giải. Tuy nhiên, giới nghề bằng những nỗ lực để vở diễn được dàn dựng hiện đại, ứng dụng nhiều thủ pháp mới, mở ra các sân chơi mới… đã giúp Sân khấu Cải lương trên địa bàn TP.HCM cũng như cả nước dần “nóng” trở lại.

Hiện TP.HCM ngoài 3 đoàn công lập trực thuộc, thì Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang cũng vừa ra mắt thêm hai sân khấu mới dành cho các tài năng trẻ. Còn với các đơn vị xã hội hóa như sân khấu Cải lương mới Đại Việt, Chí Linh – Vân Hà, Tuồng cổ Huỳnh Long, Minh Tơ, Hậu duệ Thanh Sơn, Vũ Luân, Kim Ngân, Kim Tử Long… giờ đây nhiều hoạt động được bổ sung đã giúp cho tần suất tiếp cận với khán giả của họ ngày càng mạnh mẽ hơn.

Có thể thấy, giá vé xem cải lương ở nhiều đoàn hát xã hội hóa không hề rẻ, từ vài trăm ngàn đồng đến hơn 2 triệu đồng/vé, nhưng vẫn rất đông người mộ điệu đến thưởng thức những vở diễn có sự tham gia của các ngôi sao mà họ yêu mến như Minh Vương, Lệ Thủy, Ngọc Giàu, Bạch Tuyết, Thanh Tuấn, Hồng Nga, Thanh Điền, Thoại Mỹ, Chí Linh, Vân Hà, Tú Sương, Trinh Trinh, Quế Trân… Trong đó, đoàn Cải lương tuồng cổ Huỳnh Long đã trở thành điểm sáng của Sân khấu Cải lương TP.HCM với những vở diễn “cháy vé” như Mạnh Lệ Quân, Xử án Phi Giao, Hoàn Châu cách cách… Đoàn thường xuyên được mời lưu diễn ở nhiều tỉnh thành lân cận, mới đây nhất là miền Trung với 12 suất miễn phí kết hợp tặng quà cho bà con nghèo. Chương trình đã và đang biểu diễn các trích đoạn kinh điển như Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ, Song nữ loạn Viên môn, Máu nhuộm sân chùa, Kiếp nào có yêu nhau… được đông đảo khán giả miền Trung đón nhận.

Nếu như năm 2021, Sân khấu Cải lương đóng cửa hoàn toàn, thì từ đầu năm 2022 đến nay, các hoạt động nhằm “hâm nóng” sàn diễn đã có chuyển biến tích cực. Vừa qua, Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang ra mắt Sân khấu tài năng thiếu nhi dành cho các em nhỏ từ 6-13 tuổi. Đây là một nỗ lực rất đáng trân trọng và thể hiện ý chí xây dựng mang tính lâu dài của Nhà hát.

Cùng với đó, sự trở lại của nhiều cuộc thi cải lương tầm cỡ quốc gia sau thời gian dài gián đoạn cũng là những dấu mốc đáng khích lệ. Đối với nghệ sĩ, cuộc thi là thước đo tài năng, tạo động lực để họ nâng cao và trau chuốt kỹ năng làm nghề. Đối với công chúng, đây là một kênh tiếp cận tốt, vì các buổi thi mở cửa tự do để khuyến khích khán giả đến xem. Từ nay đến cuối năm, TP.HCM và các tỉnh phía Nam sẽ có 3 cuộc thi là Tài năng diễn viên Sân khấu Cải lương Trần Hữu Trang 2022; Chuông vàng vọng cổ 2022 và Liên hoan Sân khấu Cải lương toàn quốc 2022, được xem cơ hội tuyệt vời để các diễn viên trẻ phát huy sáng tạo.

Hiện trong giai đoạn này, NSƯT Thoại Mỹ và các nghệ sĩ Võ Minh Lâm, Nguyễn Minh Trường, Phương Cẩm Ngọc… đang tất bật trên sàn tập vở Đêm trước ngày hoàng đạo (kịch bản Võ Tử Uyên, đạo diễn NSƯT Hoa Hạ) – tác phẩm mới của Sân khấu Đại Việt sẽ tham dự Liên hoan Sân khấu Thủ đô, Hà Nội (dự kiến diễn ra trong tháng 9). Trước khi lên đường dự Liên hoan, Đêm trước ngày hoàng đạo sẽ ra mắt khán giả TP.HCM tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang vào đêm 27.8.

Cùng với đó, các game show về nghệ thuật cải lương cũng đang được đẩy mạnh sản xuất. Có thể kể đến Trăm năm ánh Việt do Đài truyền hình Vĩnh Long thực hiện, hiện đang thu hút hàng chục triệu lượt khán giả theo dõi. Đây là chương trình thực tế dành cho bộ môn cải lương, với quy mô đầu tư chuyên nghiệp cùng dàn thí sinh chất lượng. Qua đó, mong muốn nối dài sức sống cho bộ môn nghệ thuật truyền thống đầy tính nhân văn, sáng tạo và độc đáo của dân tộc. Dàn giám khảo của Trăm năm ánh Việt là đạo diễn – NSƯT Vũ Thành Vinh, NSƯT Thoại Mỹ, NSƯT Hữu Quốc cùng sự dẫn dắt duyên dáng của MC Bình Tinh cũng khiến chương trình ấn tượng và hấp dẫn người xem hơn.

Có thể thấy, những người làm cải lương vẫn đang nỗ lực vận động, đổi mới và sáng tạo để theo kịp thời đại. Đã có những tín hiệu tích cực nhưng trước sức ép của đa dạng loại hình giải trí thì có lẽ vẫn chưa đủ. Tuy khó khăn là thế, nhưng thời gian gần đây, các sân khấu công lập lẫn xã hội hóa đều đông khán giả qua mỗi suất diễn, đây là điều rất đáng mừng cho người làm nghề và cũng là động lực để họ có thể tiếp tục cố gắng, duy trì, phát triển loại hình nghệ thuật cải lương trên bước đường dài phía trước.

 THẢO MY (Baovanhoa.vn)

Trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc ‘Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường’

VHO- Chương trình nghệ thuật ‘Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường’ trong không gian giàu màu sắc bản địa, tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, kết hợp trình diễn nghệ thuật hiện đại và ấn tượng, góp phần gắn kết bản sắc văn hóa với phát triển du lịch. 

Được tài trợ bởi Tập đoàn Sun Group, chương trình nghệ thuật ‘Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường’ là sự kiện đặc biệt đón mừng những thành tựu của tỉnh Hòa Bình, đồng thời đánh dấu sự khởi động trở lại mạnh mẽ trong các mặt từ kinh tế đến xã hội của miền đất giàu tiềm năng sau những ảnh hưởng do dịch Covid-19 gây ra.

Trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc trong đêm nghệ thuật “Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường”

Trong khuôn khổ sự kiện đã diễn ra hai phần chính bao gồm Công bố Quyết định của Bộ trưởng Bộ VHTTDL, trao bằng chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Di sản văn hóa Tri thức dân gian lịch tre (Lịch Đoi/Roi) và Di sản văn hóa Lễ hội truyền thống Khai Hạ của dân tộc Mường; và chương trình nghệ thuật ‘Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường’ được dàn dựng bởi tổng đạo diễn Dương Thảo, nhà sản xuất kiêm giám đốc nội dung MC Vũ Anh Tuấn cùng ekip tài năng gồm nhạc sỹ Hồ Trọng Tuấn, biên đạo múa NSND Nguyễn Hồng Phong.

Hoành tráng, công phu và giàu cảm xúc là những ấn tượng của đêm sự kiện. Đây là lần đầu tiên Hòa Bình mang đến cho 4 vạn du khách và khán giả một chương trình văn hóa với những lớp lang nghệ thuật đặc sắc đến vậy, đặc biệt kể từ khi cuộc sống “bình thường mới” chính thức trở lại.

Trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc trong đêm nghệ thuật “Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường”

Trên sân khấu được lấy ý tưởng từ những nét văn hóa đặc trưng xứ Mường, hành trình nghệ thuật với ba chương: ‘Miền đất cổ’, ‘Bản hòa ca Xứ Mường’, “Vang xa thanh âm Xứ Mường” đã đưa khán giả đến với những cung bậc cảm xúc đa sắc màu. Bình yên với vẻ đẹp thiên nhiên trác tuyệt nơi mảnh đất Hòa Bình, rộn rã mê say với lễ hội Khai Hạ của người Mường cùng những tiết mục nghệ thuật dân tộc được tái hiện bởi những nghệ nhân xứ Mường và kết lại hành trình khám phá xứ Mường là sự thăng hoa về một tương lai rộn rã, tưng bừng của Hòa Bình trong màn bắn pháo hoa lung linh sắc màu.

Trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc trong đêm nghệ thuật “Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường”

Mở đầu, không khí đêm nghệ thuật đã được hâm nóng ngay từ những giây phút đầu tiên với màn trình diễn ‘Hồn Đá’ của ca sỹ Lê Anh Dũng cùng hàng trăm diễn viên múa và quần chúng mang dấu ấn của nền văn hóa Hòa Bình cổ đại. Tùng Dương nối tiếp chương 1 ‘Miền đất cổ’ với ca khúc ‘Đẻ đất đẻ nước’ được trình diễn cùng ngôn ngữ múa đương đại đặc sắc. Nhóm Oplus kết thúc chương nhạc đầu tiên của chương trình bằng cuộc diễu hành của các biểu tượng giai đoạn lịch sử Văn Lang –  u Lạc trong tiết mục ‘Hiển vinh Lạc Hồng’.

Chương nghệ thuật thứ hai đưa khán giả du ngoạn trong ‘Bản hòa ca Xứ Mường’ với họa mi của núi rừng Tây Bắc – Sèn Hoàng Mỹ Lam, trong bản mashup ‘Hòa Bình gửi lời thương nhớ – Mời anh về Tây Bắc’ cùng nhóm các diễn viên múa thể hiện vũ điệu các dân tộc anh em Hòa Bình. Một trong những tiết mục hoành tráng nhất của chương 2 là sự xuất hiện của 200 nghệ nhân diễn hoạt cảnh Lễ Khai Hạ bốn Mường tại Hoà Bình.

Trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc trong đêm nghệ thuật “Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường”

Chương 3 mở ra với sự góp mặt của nhiều nghệ sỹ trẻ tài năng đang được yêu thích với nhiều bản nhạc tạo xu hướng. Hà Myo & Rapper Phong Windy đem đến bản remix “Đập nàng khọt” với sự kết hợp trình diễn giao thoa giữa dân gian và hiện đại, thể hiện sức sáng tạo nghệ thuật không ngừng nhằm đem lại hình ảnh mới mẻ và đầy hấp dẫn cho Hòa Bình. Càng về cuối, sân khấu càng được đẩy độ nóng khi có sự xuất hiện của ca sỹ Hoàng Thùy Linh trong trang phục H’mông cách điệu thể hiện bản hit ‘Để mị nói cho mà nghe’. Kết thúc là màn trình diễn “đinh” đẩy cảm xúc của khán giả lên cao trào với sự kết hợp của âm thanh, ánh sáng và công nghệ hiện đại. Để phục vụ cho tiết mục, hơn 200 nghệ nhân chiêng và 50 diễn viên quần chúng đã được tuyển chọn kỹ lưỡng từ địa phương để tích cực tập luyện dưới sự hướng dẫn, dàn dựng của Đoàn nghệ thuật các dân tộc tỉnh, nhằm mang đến màn trình tấu chiêng Mường với các đạo cụ dân tộc được thiết kế phát sáng vô cùng đặc sắc và ấn tượng.

Trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc trong đêm nghệ thuật “Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường”

Trong sự vỡ òa cảm xúc nghệ thuật đó, màn pháo hoa tầm trung cùng âm thanh sôi động từ DJ đã khiến toàn bộ Quảng trường TP.Hòa Bình như bùng nổ. Từ đây, chương mới của du lịch Hòa Bình hứa hẹn mở ra tưng bừng và rộn rã.

Trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc trong đêm nghệ thuật “Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường”

Trước đó, lễ hội Carnival đường phố Hoà Bình đã bắt đầu diễn ra từ 19h00 đến 20h30 ngày 30.7 và tiếp tục sôi động với ngày diễu hành thứ hai vào 31.7, từ 17h đến 18h30 trên dọc tuyến đường 1km kéo dài từ Cù Chính Lan, qua Chi Lăng đến Quảng trường TP. Hoà Bình. Không khí Hòa Bình chưa từng náo nhiệt và bừng sức sống đến vậy, khi hàng ngàn khán giả đổ ra các tuyến đường trung tâm thành phố, thích thú chụp ảnh cùng các vũ công và tận hưởng không khí mê say, sôi động của những vũ điệu carnival rực rỡ sắc màu.

Trải nghiệm không gian văn hóa đặc sắc trong đêm nghệ thuật “Hòa Bình – Thanh âm xứ Mường”

Bà Bùi Thị Thanh, một người dân Hòa Bình cho biết: ‘Thực sự đã lâu lắm, người dân chúng tôi mới được chứng kiến những sự kiện lớn và hay như thế. Mong là Hòa Bình sẽ còn tổ chức nhiều hơn nữa những chương trình như thế này, để người dân có thêm trải nghiệm và du khách cũng vì thế mà sẽ đến với Hòa Bình nhiều hơn, bà con có thêm nguồn thu nhập’.

Chuỗi sự kiện nghệ thuật và lễ hội tại Hòa Bình được tổ chức và đồng hành bởi tập đoàn Sun Group. Trong tương lai, Sun Group sẽ tiếp tục mang sức sống và sự sôi động của các sự kiện văn hóa nghệ thuật đến Hòa Bình, một điểm đến giàu tiềm năng đang chờ đợi được đánh thức.

Độc đáo triển lãm “Ghim” của họa sĩ Nguyễn Sơn

VHO- Chiều 1.8.2022, Triển lãm cá nhân với tên gọi “Ghim” của họa sĩ Nguyễn Sơn (Nguyễn Ngọc Sơn) chính thức mở cửa tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Với 28 tác phẩm bằng chất liệu chủ đạo là ghim và màu acrylic, mỗi tác phẩm trong Ghim đều chứa đựng những tìm tòi, sáng tạo độc đáo, mới lạ, chuyển tải đến cho người xem một câu chuyện khác nhau được tác giả đúc kết từ cuộc sống hiện thực, từ những “va chạm” của tư duy sáng tạo nghệ thuật với những sự việc, hiện tượng diễn ra trong thế giới muôn màu.

Họa sĩ Nguyễn Sơn chia sẻ: “Với tôi chất liệu là một yếu tố quan trọng. Vì vậy, tôi luôn tìm tòi, khám phá và thấu hiểu bản chất để tương tác với nó hiệu quả nhất. Đôi khi việc phối hợp các chất liệu với nhau tạo ra những cảm giác thú vị. Ví dụ khi lấy “Ghim” làm chất liệu chủ đạo, tôi dùng acrylic tạo màu sắc. Tùy vào mỗi chất liệu tôi có thể xây dựng ý tưởng từ đầu hoặc vừa làm vừa xây dựng từ các kỹ năng vận dụng thủ pháp trong hội họa. Thông qua bố cục, hòa sắc và làm chất cho bề mặt để tạo nên xúc cảm và ngôn ngữ hội họa của riêng mình”.

Họa sĩ Nguyễn Sơn cũng cho biết, anh hoàn thiện tư duy sáng tạo nghệ thuật của mình trong quá trình sáng tác các tác phẩm mỹ thuật. Giá trị thẩm mỹ và sự mới lạ độc đáo là hai nhân tố cơ bản mà anh muốn tạo ra từ những chất liệu quen thuộc trong cuộc sống thường nhật. Ngoài các chất liệu quen thuộc như sơn dầu, màu nước, phấn màu và acrylic, Nguyễn Sơn còn dùng đến các chất liệu tạo nên kết cấu bề mặt khác nhau như: bảng mạch, len, bìa, ghim, nhựa, bột nặn… Hành trình hội họa là một trải nghiệm khám phá nội tâm, khám phá việc thể hiện cảm xúc của mình qua các chất liệu.

Ý tưởng sáng tác đến với họa sĩ Nguyễn Sơn từ mọi khía cạnh của cuộc sống, từ những tin tức thời sự hay tiếp xúc với những văn hóa, công nghệ. Mỗi tương tác trong xã hội đều đem lại cho anh những ý tưởng sáng tạo. Cho dù đó là cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine, sự tác động môi trường do biến đổi khí hậu và ô nhiễm, do thiên tai, dịch bệnh hay những câu chuyện về văn hóa, lịch sử, triết học, về quan niệm sống của mỗi người trong các cuộc tranh luận của anh với bạn bè. “Thậm chí ý tưởng có thể nảy sinh từ việc quan sát và chăm sóc con cái của tôi. Chúng giúp tôi thay đổi cách làm việc, tôi có thể bắt đầu sáng tác từ vô thức, không áp đặt cho mình bất cứ chủ đề nào ngay lúc bắt tay vào sáng tác một tác phẩm cụ thể…”, theo họa sĩ Nguyễn Sơn.

Với sự phóng khoáng, không áp đặt chủ đề, từ ý tưởng cho đến chất liệu, từ khuynh hướng vừa như trừu tượng vừa như hiện thực, gần gũi với cuộc sống, Ghim mong muốn mang đến cho người xem những cảm nhận khác nhau và nhận về những tác động khác nhau ở “định vị” của mỗi người trong thế giới nhân sinh.

Họa sĩ Nguyễn Sơn từng tham gia các cuộc thi mỹ thuật trong nước và quốc tế. Anh có nhiều tác phẩm được chọn trưng bày tại các triển lãm tranh hoặc trên website của chương trình giải thưởng nghệ thuật trong nước và quốc tế.

TS. Bùi Quang Thắng nói về họa sĩ Nguyễn Sơn: “Nguyễn Sơn là họa sĩ mà tôi nể trọng bởi tài năng và khát vọng khám phá trong thực hành nghệ thuật. Hội họa của anh có biên độ khá rộng và sự phong phú về chất liệu: từ tả thực với sơn dầu, qua biểu hiện, trừu tượng với acrrylic, với bìa, với các mảng bo mạch từ các linh kiện phế thải và lần này là thử nghiệm một chất liệu mới trong hội họa, đó là một vật dụng rất quen thuộc với những họa sỹ: Ghim!”

Những bức tranh bằng ghim họa sĩ phải tốn vài tuần (với tranh nhỏ) hoặc vài tháng (với tranh to) mới có thể hoàn thành và chúng được làm tỉ mi, kiên nhẫn, tốn thời gian và rất dày công, rất công phu. Theo TS.Bùi Quang Thắng, sự khác biệt của tranh Ghim của Nguyễn Sơn với sản phẩm mỹ nghệ khiến chúng trở thành những tác phẩm hội họa có dấu ấn độc đáo.

Triển lãm mở cửa từ ngày 1.8 đến hết ngày 5.8.2022 tại Không gian triển lãm chuyên đề, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội.

HÀ PHƯƠNG (Báo Điện tử Văn Hóa)