Tranh minh họa làm tươi mới lịch sử

tải xuống

VH- Kể cả dã sử là lịch sử theo tính chất truyện kể hay lịch sử được nêu trong sách giáo khoa, trong tư liệu chính thống có trở nên hấp dẫn hay không còn phụ thuộc vào độ “khéo” của từng họa sĩ vẽ và thổi hồn vào mỗi tác phẩm.

Đồng điệu nhờ sự sống động

Sách Lĩnh Nam chích quái do NXB Kim Đồng ấn hành được nhiều người đánh giá là một trong những cuốn sách ấn tượng trong năm 2017. Với hơn 200 minh họa, họa sĩ Tạ Huy Long đã thổi hồn vào tác phẩm văn học trung đại, đưa nó trở lại sống động, tươi mới với bạn đọc Việt Nam hiện đại. Mỗi hình vẽ mang đến hấp dẫn cho câu chuyện bằng cách làm nét đời sống nhân vật, thôi thúc sự tò mò về một thời đã qua, gợi rất nhiều thắc mắc liệu trong lịch sử, người ta nói với nhau chuyện gì, bằng ngôn ngữ nào và trong khung cảnh ra sao…

 Không phải cái gì cũng tìm ra trên mạng được mà phải qua sách vở. Vì vậy, nhà văn viết về lịch sử chẳng những quần thảo với quá khứ, tôn trọng, bám sát tính chân thực của lịch sử mà còn biết cách hòa chúng vào cuộc sống: Điều có trong mỗi người là luôn đặt ra các câu hỏi và tìm tòi cách trả lời ta là ai, ta từ đâu đến, tổ tiên ta từng như thế nào… Đứng ở những góc độ khác nhau sẽ có câu trả lời với sức hấp dẫn khác nhau. (TS NGUYỄN TÔ LAN – Viện Hán Nôm)

Bởi vậy, tác phẩm được bạn đọc trẻ đón nhận nồng nhiệt. “Khi vẽ, tôi tự làm mới mình bằng cách thoát khỏi cách tỉa tót trước đây. Hướng tới người trẻ, tôi chọn cách thể hiện đồ họa mạnh hơn, có tính ứng dụng tốt hơn, thậm chí ai thích có thể in ấn được”, họa sĩ Tạ Huy Long cho biết.

Đây là cách thể hiện một cái nhìn mới mẻ về truyền thống văn hóa, lịch sử của dân tộc. Để làm được điều này, theo họa sĩ Tạ Huy Long, quá trình vẽ, anh luôn cố gắng để độc giả, nhất là các bạn trẻ được sống trong thế giới của một thời đã qua. Nhưng cái nhìn ấy đã được “rọi” qua tình yêu lịch sử của riêng tác giả. Sự đồng điệu, vì vậy cũng nằm ở chỗ ấy. “Tôi không cố gắng gồng lên để dạy cho các em bài học lịch sử nào. Truyện lịch sử chỉ cần cho người ta cảm giác sống được trong thời kỳ ấy, hòa cùng không gian đấy”.

Với Tạ Huy Long, câu chuyện gói ghém trong hình vẽ, mảng màu còn “tham vọng” của nhà văn – người viết tiểu thuyết lịch sử là để dẫn dắt độc giả vào hành trình chu du lịch sử theo câu chữ. Sức hấp dẫn của bộ tiểu thuyết lịch sử Bão táp triều Trần (2005) và Tám triều vua Lý tái bản mới đây là một ví dụ. Nhập tâm vào những trang tiểu thuyết lịch sử của Hoàng Quốc Hải, người đọc tưởng như chính tác giả đã sống ở thời ấy, là nhân chứng của những sự kiện lịch sử, được trải nghiệm sức hút mà sự kết hợp văn chương và lịch sử tạo nên.

Nhà văn Hoàng Quốc Hải chia sẻ kinh nghiệm: Viết về lịch sử nhưng ngôn ngữ ấy không thể “cổ” đến mức người đọc không hiểu gì, cũng không hiện đại tới độ chẳng thấy “thời xưa” nữa. “Bộ Tám triều vua Lý, tôi viết với tốc độ nhanh vì tâm lý của độc giả hiện đại không chịu được sự dề dà, làm sao bộ sách 3.600 trang nhưng đọc không thấy chán. Nhiều khúc hùng tráng nhưng không nhằm tán tụng mà đủ để hình dung ra bức tranh toàn diện về lịch sử”.

Một trong số hơn 200 bức tranh minh họa tác phẩm “Lĩnh Nam chích quái” của họa sĩ Tạ Huy Long

Kéo độc giả đến với lịch sử

Bão táp triều Trần, Tám triều vua Lý; Lĩnh Nam chích quái, Trần Khánh Dư, Trần Quốc Toản (tác giả Lưu Sơn Minh); Sử Việt 12 khúc tráng ca (tác giả Dũng Phan)… đều lấy xoay quanh đề tài lịch sử quen thuộc, nhân vật cũng được nhắc tới nhiều. Nhưng điểm khác biệt của những tác phẩm này là hoan nghênh nồng nhiệt của độc giả, trong đó có rất nhiều bạn trẻ. Sự đồng điệu với các cách diễn giải lịch sử ấy cho thấy, rõ ràng người trẻ không quay lưng lại với các giá trị truyền thống. Vấn đề là họ cần một cách tiếp cận khác.

Khi vẽ, tôi tự làm mới mình bằng cách thoát khỏi cách tỉa tót trước đây. Hướng tới người trẻ, tôi chọn cách thể hiện đồ họa mạnh hơn, có tính ứng dụng tốt hơn, thậm chí ai thích có thể in ấn được. (Họa sĩ TẠ HUY LONG)

TS Nguyễn Tô Lan, Viện Hán – Nôm dẫn chứng: Các bạn trẻ thời nay hay đùa: Dân ta phải biết sử ta/ Cái gì không biết thì tra google! Nhưng không phải cái gì cũng tìm ra trên mạng được mà phải qua sách vở.

Vì vậy, nhà văn viết về lịch sử chẳng những quần thảo với quá khứ, tôn trọng, bám sát tính chân thực của lịch sử mà còn biết cách hòa chúng vào cuộc sống: “Điều có trong mỗi người là luôn đặt ra các câu hỏi và tìm tòi cách trả lời ta là ai, ta từ đâu đến, tổ tiên ta từng như thế nào… Đứng ở những góc độ khác nhau sẽ có câu trả lời với sức hấp dẫn khác nhau”, TS Tô Lan nói.

Nhà văn Lưu Sơn Minh cho rằng, đứng ở góc độ của mình, tác giả phải làm cho “khéo” để thuyết phục được các nhóm độc giả khác nhau. “Bạn đọc trưởng thành rất lý tính, đòi hỏi phải gần với cái gì họ đã hình dung, bạn đọc trẻ tuổi cần cái đủ mạnh để chiến thắng những cám dỗ của trò chơi, điện ảnh…”.

Đấy là về sức hấp dẫn, còn một cuốn sách còn đòi hỏi phải có giá trị, đến từ trữ lượng văn hóa dày dặn. Như nói về ngòi bút của nhà văn Hoàng Quốc Hải, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên đánh giá: “Tiểu thuyết lịch sử hư cấu trên cái có thật. Từng con chữ, hình tượng đều phải dựa trên hiểu biết lịch sử. Muốn vậy, người ta phải đọc từ lúc đầu xanh tuổi trẻ, nhưng đọc không chỉ để biết vậy mà còn dựng họ thành nhân vật văn học. Công phu với lịch sử là thế”.

(Nguồn: Thu Nguyễn – Báo Điện tử Văn hóa, Bộ VHTTDL)