Tinh giản biên chế ngành sân khấu: Trọng tình hay trọng tài?

18699259_1860823380809328_560422415789265282_o

VH-  Qua khảo sát thực tế 11 đơn vị sân khấu trên toàn quốc cho thấy, từ năm 2015 – 2017, chỉ thực hiện tinh giản biên chế được 24 người. Đáng chú ý, một số đơn vị như Nhà hát Chèo Thái Bình, Nhà hát Chèo Bắc Giang, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Khánh Hòa, Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố Hồ Chí Minh không tinh giản biên chế được trường hợp nào.

Vì sao việc tinh giản lại khó đến vậy?

Trước hết: Lãnh đạo các đơn vị sân khấu quản lý thiên về “trọng tình”, cả nể, dĩ hòa vi quý. Do vậy, họ không quyết đoán được trong việc giải quyết chế độ tinh giản biên chế.

Theo Nghị định 108/2014/ NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ về chính sách tinh giản biên chế, việc tinh giản biên chế phải được thực hiện trên nguyên tắc dân chủ, với sự đồng thuận của người lao động. Nhưng trên thực tế, rất hiếm người lao động tự nguyện ra khỏi biên chế. Vì nếu ra khỏi biên chế, họ không biết làm gì để có thu nhập, trong khi thanh, sắc, tài năng của họ đã bị phai nhạt do tuổi cao, rất khó giúp họ tìm được việc làm khác liên quan đến chuyên môn. Nếu chuyển họ sang công tác đào tạo lớp trẻ thì công tác đào tạo diễn ra ở đơn vị không phải lúc nào cũng thường xuyên, thường mỗi năm chỉ có một đợt tập huấn kéo dài 1 tháng (trong trường hợp có kinh phí); còn nếu về trường thì trường đã có đủ biên chế giảng viên, họ chỉ có thể làm giảng viên thỉnh giảng, công việc không thường xuyên để đem lại thu nhập ổn định. Hơn nữa, nhiều người tuổi cao, chuyên môn hạn chế, không đủ uy tín để các cơ sở đào tạo mời về giảng dạy.

Tiết mục dự thi tìm kiếm tài năng trẻ của Nhà hát Tuồng VN   Ảnh: T.Hiền

Hiện tại, các đơn vị sân khấu rất khó thực hiện tinh giản biên chế vì độ tuổi lao động của nguồn nhân lực sân khấu mang tính đặc thù. Trong đó, độ tuổi dưới 25 là độ tuổi đỉnh cao về thanh, sắc; độ tuổi từ 25 – 35 là giai đoạn tài năng biểu diễn của người nghệ sĩ chuyển sang “độ chín”; độ tuổi từ trên 35 đến dưới 45 là giai đoạn “xế chiều” về thanh, sắc, tài năng của người nghệ sĩ vì đã không còn trẻ nữa, xuống sức về giọng ca, suy giảm về khả năng biểu diễn, chuyển sang đóng những vai diễn phù hợp với lứa tuổi của mình; độ tuổi từ 45 trở lên là giai đoạn chỉ đóng vai phụ, vai dân làng, quân lính cầm cờ, thị nữ hoặc không thể làm nghề được nữa, chuyển sang làm công tác khác. Hơn nữa, trong ngành sân khấu, nhiều diễn viên ở tuổi đời còn trẻ, do không liên tục trau dồi chuyên môn, dẫn đến tài năng bị mai một, chỉ đảm đương những vai nhỏ trong vở hoặc không làm gì.

 Sự mất cân đối cơ cấu lao động theo độ tuổi đã đẩy nguồn nhân lực của các đơn vị sân khấu, nhất là sân khấu kịch hát truyền thống rơi vào tình trạng bị “già hóa” cao độ, đứng trước nguy cơ mai một nghiêm trọng nếu như không có đội ngũ kế cận thay thế. Việc tinh giản biên chế với ngành sân khấu là cần thiết và được giới làm nghề ủng hộ.

Từ thực tế trên dẫn đến việc tinh giản biên chế diễn ra “ì ạch” trong quá trình thực hiện. Trong khi đó, việc thi tuyển biên chế ngành diễn viên và nhạc công từ nhiều năm nay bị ngừng lại, không bổ sung thêm chỉ tiêu, đồng thời các đoàn, nhà hát không được cấp ngân sách để trả lương cho các lao động hợp đồng. Nếu đơn vị nào muốn tuyển dụng các nghệ sĩ trẻ thì phải tự chi trả bằng kinh phí của chính đơn vị. Điều này tạo nên khó khăn đối với cả nghệ sĩ và lãnh đạo các đơn vị. Do doanh thu hạn chế dẫn đến việc các đơn vị chi trả lương cho các hợp đồng rất thấp, từ 1-1,3 triệu đồng/ tháng. Các nghệ sĩ trẻ khó có cơ hội được vào biên chế, trong khi qua khảo sát cho thấy, biên chế là một trong những tiêu chí để thu hút các nghệ sĩ trẻ, nhất là trong lĩnh vực sân khấu kịch hát truyền thống, theo nghề, bám nghề. Khi không có biên chế, các nghệ sĩ trẻ có tâm lý bất ổn, không yên tâm công tác ổn định ở đơn vị, khiến các đơn vị, nhất là các đoàn, nhà hát địa phương khó tuyển dụng và giữ chân được tài năng trẻ. Khi thiếu hụt tài năng trẻ thì công tác bảo tồn, phát huy sẽ gặp khó khăn vì khoảng trống đội ngũ kế cận tiếp nối và thay thế các bậc đàn anh, đàn chị trong nghề nắm giữ di sản cha ông; đồng thời dẫn đến cơ cấu nguồn nhân lực theo độ tuổi các đơn vị sân khấu bị mất cân đối, không phù hợp với đặc thù tuổi nghề, nhất là trong lĩnh vực nghệ thuật sân khấu kịch hát truyền thống.

Để chính sách tinh giản biên chế được thực hiện hiệu quả, thiết thực đối với ngành sân khấu, rất cần chú trọng đến yếu tố đặc thù về tuổi nghề, về khả năng chuyên môn của nguồn nhân lực để sân khấu có điều kiện được “thanh xuân hóa” với nguồn nhân lực trẻ sung sức, góp phần quan trọng thúc đẩy sự nghiệp bảo tồn, phát huy, phát triển sân khấu dân tộc trong xã hội đương đại.

  Ngày 20.11.2014, Chính phủ ban hành Nghị định số 108/2014/ NĐ-CP về chính sách tinh giản biên chế và áp dụng đối với các cơ quan hành chính, sự nghiệp, trong đó có các đơn vị biểu diễn nghệ thuật sân khấu công lập. Ngày 14 tháng 4 năm 2015, Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính ban hành Thông tư liên tịch số 01/2015/TTLT-BNV-BTC hướng dẫn một số điều của Nghị định số 108/2014/NĐ-CP. Tuy nhiên, trải qua gần 3 năm, việc thực hiện chính sách tinh giản biên chế tại các đơn vị nghệ thuật nói chung và sân khấu nói riêng diễn ra chậm chạp, với số lượng rất thấp hoặc hầu như không có.

(Nguồn: Trần Thị Minh Thu – Báo Điện tử Văn hóa, Bộ VHTTDL)

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *