Nghệ sĩ- Anh là ai?: Một phút thành sao

77655Hot-girl-Chi-Pu-lấn-sân-sang-ca-hát-đã-gây-ra-nhiều-tranh-cãi-trái-chiều

VHO-  Ngày nay, không khó để tìm kiếm những MV triệu view, những gương mặt “hot” sở hữu lượng fan hùng hậu…, tuy nhiên, điều nghịch lý là vòng hào quang dễ dàng hình thành xung quanh những người không hề có tài năng cũng như sự cống hiến, khiến ai cũng có thể một phút thành “sao” trong thời đại này.

Đã đến lúc câu chuyện định danh nghệ sĩ cần được nhìn nhận lại một cách nghiêm túc, không thể để sự lộn xộn, tạp nham ảnh hưởng đến danh xưng đích thực của những người đã lựa chọn cống hiến cho nghệ thuật là niềm tin và lẽ sống.

Nghệ sĩ, anh là ai?

Công chúng hẳn chưa quên một Lệ Rơi từng “làm mưa làm gió” trên mạng xã hội nhiều năm trước. Năm 2014, anh này bất ngờ nổi lên thành hiện tượng với những bản cover thảm họa và phát ngôn ngô nghê. Tại thời điểm đó, fanpage của Lệ Rơi thu hút tới hơn 120.000 lượt thích, mỗi clip trên YouTube đạt hàng chục ngàn lượt xem. Thừa thắng xông lên, anh chàng quyết dấn thân vào showbiz, nào là quay MV, nào là đóng phim rồi làm mẫu ảnh… Thế nhưng, vì không có thực tài, con đường “nghệ thuật” của Lệ Rơi nhanh chóng lụi tàn và rơi vào quên lãng. Không riêng Lệ Rơi, nhiều hiện tượng tự xưng nghệ sĩ với giấc mộng showbiz không thành đã phút chốc “lặn mất tăm” trên “đấu trường” khắc nghiệt vốn không dành cho họ.

Xung quanh câu chuyện danh xưng, hầu hết các nghệ sĩ tên tuổi đều cho rằng không thể cứ mãi tùy tiện gán cho cái “nồi lẩu thập cẩm” danh hiệu cao quý này. Không ít bậc tiền bối đã lên tiếng, nghệ sĩ không phải cứ vỗ ngực tự xưng mà thành. “Thời gian qua, có một số người “tự phong” mình là nghệ sĩ dù là tài năng và cả nhân cách đều chưa đạt. Điều này vô hình trung đã làm cho hình ảnh và giá trị của nghệ sĩ bị ảnh hưởng tiêu cực…”, nghệ sĩ Trung Dân chia sẻ.

Sự xuất hiện của ngày càng nhiều gameshow truyền hình, những chương trình giải trí trên mạng xã hội đang tạo thành sân khấu thu hút nhiều gương mặt “hot” tham gia. Dễ nhận thấy là trong các chương trình này, nhiều người vốn chưa hề có cống hiến gì cho nghệ thuật đích thực lại “ngang nhiên” nhận mình là nghệ sĩ. Điều này khiến cho khái niệm nghệ sĩ bị đánh đồng, bị cào bằng các giá trị. Bởi, nghệ sĩ không chỉ là những người tham gia hoạt động mang tính nghệ thuật mà phải được định danh bằng nền tảng văn hóa và vị thế trong lòng công chúng.

Ca sĩ Tùng Dương, một nghệ sĩ thành danh từ rất sớm, năm 1995 khi mới 12 tuổi, anh đã đoạt huy chương Bạc Giọng hát hay phát thanh truyền hình toàn quốc và được đông đảo công chúng biết đến sau giải thưởng do Hội đồng nghệ thuật bình chọn tại cuộc thi Sao Mai điểm hẹn 2004, nhưng Tùng Dương lại không chọn con đường âm nhạc đại chúng để nhanh chóng nổi danh mà đi theo con đường riêng với cái tôi đầy sáng tạo trong nghệ thuật. Mới đây nhất, trả lời phỏng vấn của một tờ báo, Tùng Dương chia sẻ: “Nghệ sĩ chân chính là dùng năng lực của mình để sáng tạo nghệ thuật và hướng tới giá trị trường tồn với thời gian chứ không phải dùng chiêu trò của bản thân để giữ mình được nhớ lâu với khán giả”.

Ca sĩ Tùng Dương thành danh từ rất sớm nhưng lại chọn đi con đường riêng với cái tôi đầy sáng tạo trong nghệ thuật

Không có thực tài sẽ bị đào thải

NSƯT Trần Ly Ly từng đề cập đến việc tầm thường hóa các tác phẩm nghệ thuật sẽ kéo theo hệ lụy có những nghệ sĩ nhưng không phải là nghệ sĩ. Và như thế, thế giới nghệ thuật sẽ sản sinh ra những thứ dễ dãi, tầm thường. Theo cách nhìn này, công chúng có thể nhận thấy có quá nhiều thảm họa được ra đời từ chính sự dễ dãi tiếp nhận và tung hô của một bộ phận khán giả. Thị trường âm nhạc Việt không thiếu những hot girl, người mẫu, MC, diễn viên hài… lấn sân với mong muốn trở thành ca sĩ nổi tiếng. Sự bùng nổ của ngành giải trí mang tính thị trường cũng mở rộng hơn và thu hút những gương mặt có thanh, sắc, nhưng không phải ai trong cuộc lấn sân này cũng có giọng ca nội lực, được thừa nhận bằng những sản phẩm âm nhạc chất lượng. Trường hợp Chi Pu, một hot girl lấn sân ca hát là một ví dụ. Cô này đã nhiều lần bị lên án gay gắt khi tự phong bản thân là ca sĩ, với những sản phẩm âm nhạc bị liệt vào hàng… thảm họa.

Không chỉ là những cuộc chơi tay ngang, việc định danh nghệ sĩ ở những thứ bậc khác cũng là đề tài gây nhiều tranh cãi. Những danh hiệu Diva, Ông hoàng, Bà chúa, Giáo sư âm nhạc… cũng khiến vấn nạn “loạn danh xưng” trong giới nghệ sĩ một lần nữa cần nghiêm túc đặt ra. Những danh xưng tung hô từ chốn hậu trường dần trở nên phổ biến trong đời sống, thậm chí chiếm lĩnh sân khấu và cả các phương tiện truyền thông. Theo giới nghề, cách gọi thiếu cơ sở đó cũng góp phần làm nhiễu loạn đời sống văn hóa, rối loạn định danh và xưng danh.

Có thể thấy, sự bùng nổ của mạng xã hội là môi trường thuận lợi để một số cá nhân tận dụng, nhiều người được cư dân mạng tung hô và trở thành nhân vật đình đám, được mời tham dự các sự kiện và phát ngôn trên truyền thông như một nghệ sĩ thực thụ. Sự dễ dãi từ nhiều phía khiến họ bất chấp những nguyên tắc đạo đức, làm vấy bẩn danh xưng nghệ sĩ như phát ngôn tục tĩu, văng mạng, ứng xử vô văn hóa, quảng cáo sai sự thật… Gần đây, sau hàng loạt những ồn ào, khán giả đã bày tỏ bức xúc trước sự tùy tiện trong văn hóa ứng xử của những người tự xưng là nghệ sĩ trước công chúng. Hơn khi nào hết, những người đang đứng trước khán giả, dù ngoài đời hay trên mạng ảo đều cần ý thức được rằng, giá trị của nghệ sĩ không phải là những phát ngôn đao to búa lớn, những livestream khoe khoang của cải, cuộc sống riêng tư…, mà là ở tài năng thực thụ, ở đạo đức nghề nghiệp và sự cống hiến trong từng bài hát, vai diễn.

Cần phân định rõ danh xưng

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Viện trưởng Viện VHNT Quốc gia Việt Nam cho rằng, giải trí giờ đây đã trở thành một ngành công nghiệp sáng tạo, chi phối nghệ sĩ. Thị trường giải trí cạnh tranh rất “khốc liệt”, nếu không biết sáng tạo và liên tục làm mới thì sẽ khó có thể tồn tại. Trong khi đó, các phương tiện truyền thông mới, các trang mạng xã hội lại chính là cách hữu hiệu để nhiều người thể hiện bản thân, kết nối cộng đồng. Tuy nhiên, trên nền tảng này, nhiều nghệ sĩ được tôn vinh, nhưng cũng có một số người dính lỗi hành vi khiến dư luận phản ứng dữ dội và bị cơ quan quản lý “tuýt còi”.

Nhà báo Nguyễn Trường Sơn, TBT Tạp chí Tiếp thị và Gia đình chia sẻ, danh xưng nghệ sĩ trước đây rất rõ ràng, đó là những ca sĩ, đạo diễn, biên kịch… nằm trong biên chế của các nhà hát, tham gia chương trình truyền hình, hoạt động trong các đơn vị nghệ thuật, các đoàn ca múa… Với những đóng góp và giải thưởng được tôn vinh, họ được Nhà nước công nhận và phong tặng các danh hiệu cao quý như NSƯT, NSND. Nhiều gương mặt tuy chưa được phong tặng danh hiệu nhưng với sự cống hiến hết mình cho nghệ thuật, họ vẫn là những nghệ sĩ in dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng. Nhưng ngày nay, khi sống trong một thế giới phẳng, mỗi người đều dễ dàng thể hiện, phô bày bản thân trên các nền tảng mạng xã hội, YouTube, Facebook…, trăm hoa đua nở khiến loạn danh xưng một phần cũng bắt nguồn từ đó.

Hiện tượng Lệ Rơi từng”làm mưa làm gió” trên mạng xã hội

Ông Sơn cho rằng, bối cảnh này buộc tư duy quản lý phải thay đổi. Ở câu chuyện danh xưng, phải phân định rõ nghệ sĩ chuyên nghiệp được Nhà nước công nhận, phong tặng danh hiệu và những tài năng tự do, xuất hiện trên nền tảng mạng, thu hút nhiều người theo dõi… Trên cơ sở đó, nên khuyến khích mỗi người thể hiện tài năng, đặc biệt là những tài năng xuất chúng, làm đúng, làm hay và hợp thuần phong mỹ tục. “Điều quan trọng là cần tuyên truyền, định hướng để công luận biết rõ đâu là nghệ sĩ chuyên nghiệp, đâu là những người tự phong. Những danh xưng tự phong chúng ta không cấm được, nhưng phải thấy rằng, danh xưng nào cũng phải được xã hội, công chúng công nhận thì mới bền vững, đáng được trân trọng. Việc lạm dụng những danh xưng tùy tiện để làm việc tiêu cực, trục lợi, hoặc không có tài mà muốn có danh thì sớm muộn cũng sẽ bị công chúng quay lưng, bị nền nghệ thuật chân chính đào thải”, nhà báo Nguyễn Trường Sơn nhấn mạnh.

Còn với ca sĩ Tùng Dương, sau gần 20 năm làm nghệ thuật, khi trải qua thực tế và rất nhiều trải nghiệm, anh luôn tâm niệm, mỗi người nghệ sĩ hãy luôn hướng mình như một nhà văn hóa để khơi dậy sự truyền cảm hứng tích cực cho công chúng. Một nghệ sĩ đúng nghĩa thì sẽ luôn coi trọng những điều bình dị nhất với giá trị cốt lõi của chính họ chứ không phải ồn ào thị phi. Nghệ sĩ chân chính là dùng năng lực của mình để sáng tạo nghệ thuật và hướng tới giá trị trường tồn với thời gian chứ không phải dùng chiêu trò của bản thân để giữ mình được nhớ lâu với khán giả.

 Với những đóng góp và những giải thưởng được tôn vinh, họ được Nhà nước công nhận và phong tặng các danh hiệu cao quý như NSƯT, NSND. Nhiều gương mặt tuy chưa được phong tặng danh hiệu nhưng với sự cống hiến hết mình cho nghệ thuật, họ vẫn là những nghệ sĩ in dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng. Nhưng ngày nay, khi sống trong một thế giới phẳng, mỗi người đều dễ dàng thể hiện, phô bày bản thân trên các nền tảng mạng xã hội, YouTube, Facebook…, trăm hoa đua nở khiến loạn danh xưng một phần cũng bắt nguồn từ đó.

(Nhà báo NGUYỄN TRƯỜNG SƠN)

 

 Nghệ sĩ chân chính là dùng năng lực của mình để sáng tạo nghệ thuật và hướng tới giá trị trường tồn với thời gian chứ không phải dùng chiêu trò của bản thân để giữ mình được nhớ lâu với khán giả.

(Ca sĩ TÙNG DƯƠNG)

Nguồn: BẢO ANH – THÙY TRANG (Báo Điện tử Văn hóa)