Thêm một vụ “đạo, nhái” mỹ thuật: Vẫn phải trông chờ vào lòng tự trọng?

Tác phẩm gốc “A di đà Phật” của họa sĩ Nguyễn Khắc Hân

VH- Không chỉ âm nhạc, văn thơ, phim ảnh… mà gần đây những vụ “đạo nhái” lĩnh vực Mỹ thuật cũng khiến dư luận và người làm nghề e ngại. Vụ việc đang khiến dư luận quan tâm là tác giả trẻ Nguyễn Trường An “đạo” tác phẩm “A di đà Phật” của họa sĩ Nguyễn Khắc Hân. Nhất là khi tác phẩm này đã được Hội đồng nghệ thuật Hội Mỹ thuật TP.HCM chọn hỗ trợ đầu tư sáng tác trong Trại sáng tác 2017.

 Tác phẩm An lạc của tác giả Nguyễn Trường An được Hội đồng nghệ thuật, Hội Mỹ thuật TP.HCM chọn trưng bày triển lãm Sáng tác mới 2017 diễn ra từ ngày 22.8 đến 6.9 tại Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM. Sau khai mạc triển lãm 3 ngày, tác phẩm này bị những người làm nghề cho rằng đã “đạo” tác phẩm tranh khắc gỗ A di đà Phật của họa sĩ Nguyễn Khắc Hân – tác phẩm từng được Huy chương vàng tại Triển lãm Mỹ thuật Việt Nam 2015. Theo đó, An lạc đã sao chép toàn bộ tác phẩm A di đà Phật từ gỗ sang chất liệu sơn mài. Hội Mỹ thuật TP.HCM đã cho gỡ bức tranh ra khỏi triển lãm và gỡ trên trang web của Hội.

Trao đổi với phóng viên Báo Văn Hóa, họa sĩ Uyên Huy- Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP.HCM cho biết: “HĐNT sau khi chấm xong đã có ngờ ngợ. Anh Chủ tịch hội đồng nói để xem lại. Nguyên tắc HĐNT khi nghi ngờ phải thẩm tra mới quyết định được. Không phải không có lưu ý nhưng để có một quyết định nào đó phải thận trọng chứ không phải muốn làm gì thì làm. Thời gian đó Hội đồng nghệ thuật bận đi chấm thi các khu vực và vào ngày nghỉ lễ. Do đó, ngày 5.9 mới họp HĐNT ra quyết định: Thu hồi hỗ trợ sáng tác; không cho in sách “Tuyển tập tác phẩm mỹ thuật TP.HCM 2017…”.

Họa sĩ Uyên Huy cho biết: Sắp tới Hội sẽ phải ra quy chế rõ hơn về giải thưởng. Ai vi phạm sẽ bị cấm, trường hợp tác giả Trường An sẽ bị cấm tham gia các cuộc thi ít nhất đến hết nhiệm kì Hội. Đặc biệt, sắp tới nếu có sai phạm, là hội viên sẽ cấm triển lãm. Chưa là hội viên sẽ không được kết nạp vào Hội” .

Tác phẩm “An lạc” “đạo”

Ông Huy nhấn mạnh thêm :“Là nghệ sĩ nên có lòng tự trọng. Việc này ở trường đại học đều có dạy. Thậm chí có chuyên đề riêng. Còn khi anh đã không có lòng tự trọng thì đành chịu thua. Thật ra nói Hội không để xảy ra những sai sót như này trong tương lai là không thể. Không HĐNT nào dám cam kết như vậy. Khi tình huống xảy ra có xác minh mới biết được…”.

Riêng về phần tác giả trẻ Nguyễn Trường An dù còn đang là sinh viên trường Mỹ thuật nhưng hành động “đạo nhái” như thế này là không thể chấp nhận. Dù tác giả đã có thư xin lỗi Hội đồng nghệ thuật, Hội Mỹ thuật TP.HCM nhưng trong thư không hề có lời nào đề cập đến chuyện xin lỗi tác giả gốc bức tranh gỗ hoặc thừa nhận mình “đạo” tác phẩm này.

Trong thư xin lỗi Trường An chỉ cho rằng: “Lỗi là do em. Đây là bài học môn học phần ở trường, em không gửi tham gia triển lãm. Em đã làm ảnh hưởng đến thầy cô nhà trường. Đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến HĐNT chấm giải… Em xin lỗi đến quý thầy cô, HĐNT, Hội Mỹ thuật TP.HCM” (?!).

Trên trang cá nhân của mình, tác giả Nguyễn Khắc Hân có tác phẩm bị “đạo” chỉ nhẹ nhàng nhắc nhở: “Những đứa con của tôi. Tôi không hiểu sao bạn làm được như vậy. Bạn tự hạ thấp mình quá. Tôi chỉ có điều nhắn nhủ với bạn và những người đang có ý đồ như bạn: Hãy làm việc, sáng tạo bằng chính cái đầu và trí tuệ của mình. Đó là sự vĩ đại và linh thiêng nhất của nghệ thuật…”.

Đây có lẽ cũng là tâm lý và cách xử lý chung của rất nhiều nghệ sĩ, họa sĩ… hiện nay. Khi phát hiện tác phẩm của mình bị “đạo” họ chỉ dùng mạng xã hội để bày tỏ. Mọi việc đều trông cậy vào dư luận… Thành ra các vụ “đạo nhái” nhanh chóng lắng xuống khi dư luận không nhắc đến nó.

Riêng hành động “đạo nhái” thấy rõ giữa hai tác phẩm An lạc và tác phẩm gốc A di đà Phật là không thể chấp nhận. Dù với mục đích là “bài học ở trường” như tác giả đã biện minh trong thư xin lỗi. Gần đây rất nhiều vụ việc “đạo nhái”, sao chép ý tưởng, sáng tạo bị lên án. Đây là bài học cũng như lời cảnh tỉnh cho các tác giả trẻ đang muốn bước chân vào con đường này, nếu không muốn bị người làm nghề phanh phui, dư luận lên án…

(Nguồn: Mai Linh – Báo Điện tử Văn hóa, Bộ VHTTDL)