Liên hoan Hát văn, hát Chầu văn toàn quốc 2018: Tôn vinh và quảng bá di sản văn hóa

7117Lien-hoan-hat-Van-va-hat-Chau-Van-toan-quoc-2018---1

VH- Hát văn, hát Chầu văn là loại hình nghệ thuật độc đáo trong “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Trước tình trạng biến tướng của di sản này, ngành văn hóa đã và đang tích cực chấn chỉnh, tuyên truyền để cộng đồng cư dân cùng nâng cao ý thức trong bảo tồn và phát huy giá trị độc đáo của di sản. Và Liên hoan Hát văn, hát Chầu văn là một dịp sinh hoạt, tuyên truyền hiệu quả…

Từ ngày 26 đến 29.4, Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VHTTDL) phối hợp với UBND tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức Liên hoan Hát văn, hát Chầu văn toàn quốc- năm 2018. Liên hoan là hoạt động văn hóa nằm trong khuôn khổ Festival Huế 2018 nhằm tôn vinh, quảng bá và phát huy các giá trị nghệ thuật của loại hình Hát văn, hát Chầu văn.

Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và cộng đồng trong việc bảo tồn, thừa kế, giới thiệu với công chúng và du khách về những giá trị nghệ thuật của loại hình Hát văn, hát Chầu văn trong “Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt” đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Ông Nguyễn Công Trung, Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở cho biết, so với liên hoan lần thứ 1 (năm 2017, diễn ra ở Hà Nam) thì liên hoan lần này có nhiều đoàn tham gia hơn. Cụ thể có 17 đoàn, trong đó có 2 đoàn nghệ thuật công lập là Nhà hát Chèo Việt Nam và Đoàn Nghệ thuật chèo Phú Thọ, với 45 tiết mục được dàn dựng và đầu tư tập luyện công phu hơn.

Dựa theo yếu tố nghệ thuật, các tiết mục tham dự liên hoan được chia thành hai nội dung: Hát văn cổ phổ lời mới với nội dung ca ngợi Đảng, Bác Hồ kính yêu, ca ngợi tinh thần đoàn kết, tình yêu quê hương đất nước, con người và truyền thống dựng xây đất nước…; và hát Chầu văn (Hầu văn) là phần diễn xướng 36 giá đồng thường được các thanh đồng sử dụng hầu thánh tại các đền, miếu, phủ với mục đích bảo tồn và phát huy giá trị âm nhạc truyền thống. “Đây là một di sản vô cùng quý báu mà cha ông ta đã sáng tạo ra, trách nhiệm của chúng ta không chỉ là gìn giữ báu vật này, mà còn phải phát huy giá trị của nó trong đời sống hôm nay. Đó cũng chính là hoạt động nhằm gìn giữ nghệ thuật này cho các thế hệ mai sau”, ông Nguyễn Công Trung nhấn mạnh.

NSND Nguyễn Ngọc Bình, Giám đốc Nhà hát nghệ thuật Ca kịch Huế chia sẻ, Huế không phải là “cái nôi” của Hát văn, hát Chầu văn như một số tỉnh, thành ở khu vực Đồng bằng Bắc Bộ, nhưng loại hình nghệ thuật này được hình thành và phát triển ở vùng đất Cố đô cũng khá lâu đời. Ngoài những nét tương đồng cơ bản chung, thì âm điệu và tiết tấu của hát Chầu văn (Hầu văn) ở tỉnh Thừa Thiên Huế có những nét riêng khác với miền Bắc.

Theo NSND Nguyễn Ngọc Bình, chính vì những nét riêng có trong việc hình thành và lan tỏa của Hầu văn ở Huế, nên khi xây dựng các tiết mục tham dự liên hoan lần này, ông cũng chọn 4 tiết mục được diễn xướng ở các phong cách khác nhau. Đó là hát Hầu văn tại đền, miếu; Hầu văn tại gia; Hầu văn qua diễn xướng trong dân gian; và hát Hầu văn ở phong cách sân khấu hóa chuyên nghiệp. “Trong đó, hai tiết mục ở phong cách hát Hầu văn tại đền và hát tại gia được chính các nghệ nhân ở các làng xã trình diễn. Đó là những người đã gắn bó lâu năm với loại hình nghệ thuật này và nắm giữ các giá trị về cách thức hát Hầu văn chuẩn của dân gian xứ Huế. Qua việc các nghệ nhân này biểu diễn để lưu truyền và bảo tồn loại hình nghệ thuật này tốt hơn…”, ông Bình nói.

Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở Nguyễn Công Trung cũng nói rằng, cần phải gửi thông điệp đến khán giả những giá trị đặc sắc của loại hình nghệ thuật truyền thống dân tộc này. Ban Tổ chức liên hoan cũng định hướng cho các nghệ nhân, thanh đồng trong quá trình biểu diễn không được phán truyền hoặc thực hiện các hành vi phản cảm, mê tín, dị đoan, không sử dụng tiền để phát lộc cho khán giả. Không sử dụng quá nhiều vàng mã và đồ lễ đắt tiền để chia và phát lộc. Không lợi dụng hầu đồng, lợi dụng niềm tin của khán giả để trục lợi kiếm tiền và làm ảnh hưởng đến đời sống tâm linh của cộng đồng. Phải giữ gìn được 36 bài bản hầu văn truyền thống mà ông cha ta đã dầy công sáng tạo.

 Cần phải gửi thông điệp đến khán giả những giá trị đặc sắc của loại hình nghệ thuật truyền thống dân tộc này. Ban Tổ chức liên hoan cũng định hướng cho các nghệ nhân, thanh đồng trong quá trình biểu diễn không được phán truyền hoặc thực hiện các hành vi phản cảm, mê tín, dị đoan; không sử dụng tiền để phát lộc cho khán giả. Không sử dụng quá nhiều vàng mã và đồ lễ đắt tiền để chia và phát lộc. Không lợi dụng hầu đồng, lợi dụng niềm tin của khán giả để trục lợi kiếm tiền và làm ảnh hưởng đến đời sống tâm linh của cộng đồng. Phải giữ gìn được 36 bài bản hầu văn truyền thống mà ông cha ta đã dầy công sáng tạo.

(Phó Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở Nguyễn Công Trung)

(Nguồn: Sơn Thùy – Báo Điện tử Văn hóa, Bộ VHTTDL)