Góc nhìn khác về ảnh khoả thân

01-1505387394107

VH – Lần đầu tiên triển lãm ảnh khỏa thân được cấp phép trưng bày tại TP.HCM. 50 bức ảnh đen trắng của tác giả trẻ Hạo Nhiên được ví như một cuộc “bứt phá” những rào cản về ảnh khỏa thân trước công chúng.

50 bức ảnh “Tạo tác” được triển lãm tại Hội Mỹ thuật TP.HCM lần này đều cùng chủ đề về nét đẹp các đường nét trên cơ thể người phụ nữ. Được đánh giá “vượt qua” ranh giới tầm thường của khoe thân phản cảm như nhiều bộ ảnh khỏa thân trước đó của một số tác giả trên mạng xã hội, Hạo Nhiên cho thấy sự sáng tạo và nghệ thuật chân chính không bao giờ có “vòng cấm”.

Nhiều đồng nghiệp, công chúng khi đến tham quan buổi khai mạc triển lãm phần đông trong tâm thế tò mò. Bởi đây được xem là cuộc triển lãm “nhạy cảm” đầu tiên được công khai trước công chúng. Nhưng khi tận mắt chứng kiến những tác phẩm này họ đều chung một cảm giác thích thú. Nhiều người cho rằng đây là “sự cởi trói” của cơ quan chức năng dành cho nghệ thuật khỏa thân. Điều này xét khía cạnh nào đó là đúng. Nhưng trên thực tế, những tác phẩm dung tục, phản cảm thì sẽ không bao giờ “chung mâm” với sáng tạo nghệ thuật.

Nhiều bộ ảnh trước đây bị dư luận phản ứng xuất phát từ sự phản cảm và dung tục hơn là tác phẩm nghệ thuật như: Khỏa thân với ngựa; Khỏa thân vì môi trường; Nude để thiền; Xuân thì… cũng không có gì bất ngờ. Bởi phần lớn các tác phẩm này không xuất phát từ mục đích sáng tạo nghệ thuật. Thành ra không thể đánh đồng sự khoe thân và sáng tạo nghệ thuật của người nghệ sĩ. Riêng ở bộ ảnh được triển lãm lần này đã cho người xem một góc nhìn khác về khỏa thân nghệ thuật. Sáng tạo nghệ thuật không hề có trong vùng bị cấm hay hạn chế!

Người xem tỏ ra hài lòng với các hình ảnh tại triển lãm

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Lê Xuân Thăng cho rằng: “Triển lãm lần này của Hạo Nhiên được đánh giá khá cao. Tác giả không chạy theo phong trào mà kiên nhẫn thể hiện đề tài khắc họa số phận nhân vật. Trong vườn hoa muôn sắc chúng ta cần sự nổi bật và chuyên sâu như vậy. Đây là một cuộc biểu diễn ánh sáng. Nhiếp ảnh là ngôn ngữ của ánh sáng, tương phản, đường nét, sắc màu, chi tiết… Sự cấp phép lần này của cơ quan chức năng nhận được sự đồng thuận rất lớn. Tại sao một số triển lãm khỏa thân trước đây lại tạo sự băn khoăn? Chính vì chất lượng khi ra mắt công chúng không có. Chúng ta phải xem những tác phẩm đó có phục vụ gì cho công chúng hay không. Mọi người hay nói ranh giới ảnh khỏa thân mong manh lắm. Nhưng những tác phẩm ở triển lãm lần này đã vượt qua sự mong manh đó. Một bức ảnh khỏa thân nhưng trơn tuột, không bố cục, đường nét, không ngôn ngữ nghệ thuật thì không nên coi là tác phẩm nghệ thuật. Người mẫu nào đang có ý định khỏa thân vì nghệ thuật cũng nên tham khảo tác phẩm của mình.

Nếu khỏa thân vì môi trường, bảo vệ thiên nhiên… mà tác phẩm chưa đạt đến trình độ nghệ thuật thì dễ phản tác dụng. Đừng trách công chúng “dìm hàng” mình. Khi ranh giới của sự tầm thường chưa vượt qua thì khó mong được sự chấp nhận từ công chúng”.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Thái Phiên cho rằng: “Cái gì thật là thật, không thể nhân danh để đánh lừa công chúng. Với nghệ thuật nhiếp ảnh càng rõ ràng hơn. Đứng trước một tác phẩm nghệ thuật ta cảm xúc trào dâng bởi mỹ cảm. Vậy chính công chúng là ranh giới để phán đoán đó là nghệ thuật hay phi nghệ thuật”.

Đối với tác giả Hạo Nhiên anh cho biết mất 7 năm để thực hiện bộ tác phẩm này, điều quan trọng nhất khi chụp ảnh khỏa thân là ở tính thẩm mỹ, sự đồng điệu giữa nhiếp ảnh và người mẫu. Và quan trọng nhất vẫn là chờ đợi sự phản ứng của người xem.

Phản hồi của người xem chính là thước đo cho sự sáng tạo nghệ thuật của người nghệ sĩ. Khi người xem chấp nhận những hình ảnh được cho là “nhạy cảm” và cảm nhận được cái đẹp và thông điệp mà bức ảnh đó truyền tải tức là đã thành công.

Hiểu thế nào về quy định Hội đồng thẩm định ảnh nude?

Theo quy định tại khoản 4 điều 14 của Nghị định số 72/2016/NĐ-CP về Hoạt động nhiếp ảnh, thì “Số lượng thành viên Hội đồng là số lẻ, tối thiểu là 03 người, có uy tín trong lĩnh vực hoạt động và quản lý nhiếp ảnh. Đối với Hội đồng Nghệ thuật, Hội đồng Giám khảo hoặc Ban Giám khảo phải có 2/3 là người có chuyên môn trong lĩnh vực nhiếp ảnh, có trách nhiệm tư vấn trong việc đánh giá chất lượng, nội dung, giá trị nghệ thuật của tác phẩm nhiếp ảnh”.

Như vậy, với Hội đồng Nghệ thuật thì 2/3 phải “là người có chuyên môn trong lĩnh vực nhiếp ảnh”, nhưng trong Hội đồng thẩm định thì không có quy định này. Việc này đã dẫn đến sự “than thở” của nhiều nghệ sĩ. Qua trao đổi, họa sĩ – nhiếp ảnh gia Dzũng Art, tác giả của nhiều bức ảnh khỏa thân nghệ thuật được công chúng đánh giá cao, trả lời rằng“Việc quy định phải có văn bản thỏa thuận giữa người chụp ảnh và người được chụp là đúng, là điều nên có trong một xã hội văn minh, tôn trọng quyền cá nhân. Nhưng việc không quy định phải có các nhà chuyên môn hoặc thực tế là có ít trong Hội đồng thẩm định là rất không ổn”.

Dường như đây là sự “chơi chữ” trong văn bản pháp quy? Vì Nghị định quy định tại khoản 1 điều 14: “Hội đồng thẩm định được thành lập để giúp cơ quan quản lý nhà nước thẩm định tác phẩm để cấp giấy phép triển lãm tác phẩm nhiếp ảnh” và “Số lượng thành viên Hội đồng là số lẻ, tối thiểu là 03 người, có uy tín trong lĩnh vực hoạt động và quản lý nhiếp ảnh”, và thực tế là Hội đồng thành ra có số lượng áp đảo chính là những thành viên có uy tín “trong lĩnh vực quản lý nhiếp ảnh” tức là chưa có uy tín lắm trong lĩnh vực “hoạt động nhiếp ảnh, mà nói nôm na là tay nghề chụp ảnh chưa được “ngồi chiếu trên”. Và người ký duyệt để cấp phép cho triển lãm ảnh nude, họ sẽ vẫn căn cứ vào tư vấn của Hội đồng thẩm định – một hội đồng mà các thành viên hầu hết là chỉ có uy tín “trong lĩnh vực quản lý nhiếp ảnh”. Thế thì sao mà có thể thẩm định được những bức ảnh khỏa thân mang tính nghệ thuật đích thực, để cấp phép cho mở triển lãm?

 Một số hình ảnh của “Tạo tác”
02-150538731775003-150538725518604-150538735018505-1505387317753(Nguồn: Mai Linh – Báo Điện tử Văn hóa, Bộ VHTTDL
Nguồn ảnh: Internet)