Đưa các chương trình nghệ thuật vào tour du lịch: Cần “vào cuộc” thực sự

logo

VH- Đưa nghệ thuật, đặc biệt là sân khấu truyền thống trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc là một xu hướng và mục tiêu mà ngành du lịch cũng như các đơn vị nghệ thuật hướng đến. Tuy nhiên vì sao để sự gắn kết này thật sự chặt chẽ, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam vừa hấp dẫn, thu hút khách du lịch là điều không dễ.

Mới đây, theo chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Ngọc Thiện, các đơn vị có trách nhiệm thuộc Bộ đang bắt tay vào xây dựng các chương trình nghệ thuật biểu diễn thường xuyên, đa dạng hoá các sản phẩm du lịch để thu hút khách du lịch. Vấn đề đặt ra là làm sao để nghệ thuật và du lịch gắn kết thực sự chứ không chỉ là chuyện đánh trống bỏ dùi…

Cú “bắt tay” còn chưa chặt?

Từ năm 2008, Bộ VHTTDL đã tổ chức hai cuộc gặp mặt giữa lãnh đạo, nghệ sĩ của 12 nhà hát trung ương với gần 100 doanh nghiệp lữ hành, khách sạn 3 -5 sao trên địa bàn Hà Nội nhằm tạo một cơ hội lớn trong việc hợp tác các đơn vị du lịch trong nước để phát triển, các nhà hát gắn kết với ngành du lịch để bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá, thu hút khán giả, các công ty lữ hành cũng rất cần sự hỗ trợ của các nhà hát để làm phong phú sản phẩm du lịch. Vậy mà từ đó đến nay đã gần 10 năm thì hai ngành này vẫn chưa thực sự “bắt tay” chặt chẽ để đạt hiệu quả như mong muốn? Phải chăng vì chương trình của các đơn vị nghệ thuật hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu của du khách hay các công ty lữ hành, du lịch đang tìm đủ mọi cớ để “né” việc đưa khách du lịch đến xem tại các rạp hát để giảm tối đa thời gian và kinh phí? Có rất nhiều câu hỏi được đặt ra từ chính những người trong cuộc.

Khẳng định chương trình của Nhà hát Tuồng VN là rất đặc sắc về chất lượng cũng như phù hợp cả về thời lượng, ông Phạm Ngọc Tuấn, Giám đốc Nhà hát Tuồng cho biết: “Nhà hát đã có 3 chương trình phục vụ khách du lịch với thời lượng không quá 1 tiếng đồng hồ và khoe được những gì hay, tinh tuý nhất, cô đọng nhất của nghệ thuật tuồng truyền thống. Tuy nhiên đúng là các doanh nghiệp về du lịch, lữ hành tư nhân rất hờ hững bắt tay với nhà hát đơn giản là vì họ không muốn tốn thêm thời gian và tiền bạc để đưa đón khách tới rạp hát xem chương trình nghệ thuật của chúng tôi. Có lẽ chỉ có thể trông chờ vào sự tích cực hơn nữa của các doanh nghiệp có vốn của Nhà nước hoặc các đơn vị chịu sự quản lý trực tiếp Bộ VHTTDL thì mới có cơ may tác động được”.

Phải là thương hiệu nghệ thuật “xịn”…

Bà Ngô Thanh Thuỷ, Giám đốc Nhà hát Múa rối VN cho biết hiện nay rất ít các công ty du lịch, lữ hành, khách sạn chịu bắt tay với các nhà hát tầm cỡ quốc gia như Nhà hát Múa rối Việt Nam đơn giản là do họ rất ngại đưa khách tới xem ở rạp hát của Nhà hát Múa rối vì địa điểm biểu diễn quá xa và vì vậy họ đã chọn hợp tác với những nhóm nghệ sĩ rối tư nhân nhỏ để phục vụ khách trong tour của họ, không cần biết đến chất lượng quan trọng đối với những đơn vị này đó là giá vé biểu diễn càng rẻ càng tốt để có lợi nhuận cao lại không mất thời gian đi lại quá xa. Vô cùng bức xúc khi nói về các chương trình biểu diễn nghệ thuật rối nước hiện nay trong các tour du lịch, bà Ngô Thanh Thuỷ cho biết: “Hiện nay một số địa điểm biểu diễn đã để cho các nhóm rối tư nhân biểu diễn và làm biến tướng đi nghệ thuật rối nước truyền thống. Tôi không thể nghĩ rằng một địa điểm biểu diễn lớn như Tuần Châu lại có thể cho một đoàn rối vào biểu diễn với chất lượng cực kém, điều đáng nói là nhà thuỷ đình biểu diễn còn được họ ốp cả đá vào”.

Ngoài những yếu tố bên ngoài tác động thì theo phản hồi của đại diện nhiều công ty lữ hành và người hướng dẫn du lịch thì hiện nay các chương trình nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo, cải lương khi xây dựng còn quá dàn trải cũng như các tiết mục đôi khi còn quá khó hiểu và nặng nề khiến khách du lịch không hiểu và không hào hứng với nghệ thuật. Phụ trách Nhà hát Múa rối Thăng Long, một điểm dừng chân ăn khách nhất của nghệ thuật hiện nay tại thủ đô Hà Nội, NSND Nguyễn Hoàng Tuấn chia sẻ: “Tôi cho rằng muốn nghệ thuật đặc biệt là truyền thống ăn khách, thu hút khách du lịch thì cần phải có một địa điểm ở trung tâm nằm trong quần thể các tour du lịch ở Hà Nội giống như Nhà hát Múa rối Thăng Long. Điều thứ hai mà tôi thấy các đồng nghiệp cần quan tâm hơn đó là làm sao rút ngắn độ dài cũng như thoại trong các chương trình phục vụ khách du lịch. Những tuồng tích của tuồng truyền thống rất hay nhưng nếu chúng ta cứ giữ nguyên sẽ rất khó hiểu ngay từ việc dịch để khách quốc tế hiểu các tuồng tích từ các trích đoạn”. NSND Nguyễn Hoàng Tuấn cho rằng nên các chương trình nghệ thuật truyền thống như tuồng cần có sự mạnh dạn thay đổi hình thức và kết cấu chương trình ví dụ như trong một thời gian 40 phút đến với tuồng không nên quá chú trọng tới việc đưa quá nhiều trích đoạn với nhiều tuồng tích mà nên chọn lọc 1, 2 trích đoạn thật kiệm lời và dễ hiểu, kèm theo là màn giới thiệu các vũ đạo tuồng, trang phục tuồng, giới thiệu về cách hoá trang mặt nạ tuồng theo tính cách nhân vật… sẽ hấp dẫn hơn với khán giả quốc tế.

Qua trao đổi với nhiều công ty lữ hành du lịch thì họ rất muốn có một trung tâm nghệ thuật biểu diễn tập hợp nhiều loại hình nghệ thuật để tiện cho việc đi lại của du khách quốc tế chứ không thể muốn xem múa rối thì phải ngược lên Nhà hát Múa rối Trung ương ở tận đường Trường Chinh, muốn xem chèo lại về Rạp Kim Mã… Trung tâm nghệ thuật biểu diễn ấy cần phải nằm trong quần thể danh lam thắng cảnh và di tích của Hà Nội thì càng tốt. Cách đây gần chục năm, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam cũng đã từng xây dựng đề án thành lập Trung tâm biểu diễn nghệ thuật quốc gia với quy mô khoảng 30.000 – 40.000 m2 bên cạnh Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình. Cụm công trình khép kín bao gồm nhiều khu vực như biểu diễn các loại hình nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo, cải lương… và một số hạng mục bổ trợ như bảo tàng sân khấu, khu vui chơi giải trí, thư viện, nhà khách, nhà dịch vụ… nhưng rốt cuộc thì đề án cũng chỉ nằm trên giấy…

Có rất nhiều những vấn đề để làm sao ngành du lịch có được những cú bắt tay thật chặt với nghệ thuật nước nhà. Tuy nhiên nhìn vào chính nội tại của các chương trình nghệ thuật hiện nay vẫn còn vô số những bất cập đặt ra như các nhà hát, các đơn vị nghệ thuật vẫn còn chưa biết cách làm sao để quảng bá nghệ thuật của mình một cách có hiệu quả, chưa biết chắt lọc và mạnh dạn thay đổi để làm sao chương trình tiết mục của mình phù hợp với nhu cầu của khách du lịch… Nhìn về phía ngành du lịch thì cũng rất cần có một cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn với ngành nghệ thuật để làm sao khách quốc tế đến Việt Nam không những được hưởng những tour du lịch giá rẻ, chất lượng và đặc biệt là thưởng thức những chương trình nghệ thuật hay, đặc sắc xứng đáng là thương hiệu nghệ thuật nhà hát của quốc gia thực hiện.

(Nguồn: Báo điện tử Văn hóa – Bộ VHTTDL)