Vở “Cõi tằm”: Cách tiếp cận mới tạo nhiều cảm xúc ấn tượng cho khán giả

VHO – Sân khấu Thế giới Trẻ mới đây giới thiệu tác phẩm kịch Cõi tằm, vở diễn tốt nghiệp của Trần Thanh Huy (Huy Trần) – Đạo diễn sân khấu khóa 4 Trường ĐH Sân khấu – Điện ảnh TP.HCM đã mang lại nhiều cung bậc cảm xúc cho người xem.

Bản dựng mới của sinh viên từ tác phẩm của nhà biên kịch Lê Duy Hạnh dù chưa thật sự hoàn hảo nhưng đã ghi điểm trong lòng khán giả. Những tràng pháo tay vang lên không ngớt đã chứng tỏ sức sống của một tác phẩm mang hơi thở thời đại, cũng như dành sự cổ vũ mạnh mẽ cho ê kíp nghệ sĩ trẻ có thêm niềm tin với con đường nghệ thuật mình đang chọn.
Cõi tằm với cách tiếp cận mới đã tạo nhiều thiện cảm cho khán giả

Vở kịch chính luận thể nghiệm Cõi tằm là câu chuyện của người nghệ sĩ trẻ khao khát giữ nghề, luôn mơ ước sân khấu được sống lại thời hoàng kim để người nghệ sĩ có thể hóa thân trên sàn diễn, mang lời ca tiếng hát phục vụ khán giả. Lồng trong câu chuyện tình yêu với sân khấu, về các vai diễn trong tuồng tích xưa mà gửi gắm thông điệp hôm nay. Đó là câu chuyện giữa trung và nịnh, giữa tốt và xấu, giữa chính và tà,… qua màn đối thoại mà cũng là độc thoại của diễn viên trên sân khấu. Đây chính là nét độc đáo trong tác phẩm của Lê Duy Hạnh, qua hàng chục năm vẫn có sức sống, tạo cảm hứng cho nhiều đạo diễn dàn dựng mới.

Có thể nói, Cõi tằm với cách tiếp cận của Huy Trần đã không làm khán giả thất vọng. Đặc biệt là phần diễn xuất của đạo diễn – diễn viên Hoàng Tấn (Nhà hát Kịch TP.HCM), nghệ sĩ trẻ này đã diễn tròn vai, thoát khỏi những hình tượng nhân vật trước đây và thể hiện được thông điệp mà vở diễn.

Giới nghệ sĩ thường có câu, đỉnh cao của diễn xuất là độc thoại. Một diễn viên có thể độc diễn nhưng vẫn đưa khán giả từ cảm xúc này tới cảm xúc khác, từ nhân vật này đến nhân vật khác. Trên sân khấu lúc này, nghệ sĩ phải hóa thân chỉ trong phút chốc, vì thế mà không được quên thoại, phải tự tạo cảm xúc cho mình để thể hiện vai diễn… Được biết, trước đó, NSND Bạch Tuyết là người diễn đầu tiên và đã rất thành công vai diễn này. Sau “Cải lương chi bảo”, các bản dựng dựa trên tác phẩm Diễn kịch một mình của Lê Duy Hạnh đều để lại dấu ấn mạnh mẽ trong lòng khán giả mộ điệu.

Trong Cõi tằm, Hoàng Tấn trong vai một thần dân, đặt hàng loạt câu hỏi chất vấn các vị vua, trung thần và nịnh thần. Và cứ thế, Tấn lại hóa thân thành vua và hai vị quan để đối thoại với các nhân vật còn lại, lúc này là những đồ vật tượng trưng như chiếc áo, ngai vàng, mão vua… để nói về lẽ phải – trái ở đời, cách ứng xử của một vị lãnh đạo trong triều đình phong kiến xưa để ngẫm chuyện nay.

Thành công của vở diễn còn ở điểm đặc trưng của một sân khấu quay và phần cảnh trí mang tính tượng trưng, ước lệ. Đó là một rạp hát đã cũ với phục trang và đạo cụ sân khấu, và đây cũng chính là nơi nhà vua lâm triều để bàn chuyện quốc sự cùng các vị quan. Vở diễn đã cuốn hút người xem qua những màu sắc của nghệ thuật sân khấu truyền thống, từ Cải lương tuồng cổ cho đến Hát Bội. Âm nhạc cũng được pha trộn giữa chất liệu dân tộc và đương đại, sử dụng đàn Organ và kèn lá thổi trực tiếp gây cảm xúc mạnh cho người xem. Vở còn đưa vào múa LED để tạo sự thú vị đồng thời làm rõ hơn thông điệp của tác phẩm.

Huy Trần trong một lớp diễn ở đầu vở

Huy Trần chia sẻ: “Khó khăn lớn nhất khi em dựng vở này là vì vở đã có rất nhiều bản dựng thành công. Vì thế em đã rất nỗ lực làm mới vở diễn để không lặp lại các nghệ sĩ đi trước, đồng thời không làm sai nguyên tác và đặc biệt là gửi gắm vào đó những vấn đề thời sự”. Theo Huy Trần, đây là vở em dự kiến diễn tốt nghiệp vào tháng 5.2021, nhưng do tình hình dịch Covid-19 nên gần một năm sau mới công diễn được.

Trong Cõi tằm, thông qua thoại của nhân vật chính, thay cho ê kíp để dành phút tưởng niệm đến các nghệ sĩ đã ra đi vì dịch bệnh: “Ngày hôm nay, ta rất may mắn khi được đứng trên sân khấu, được tắm mình dưới ánh đèn của sân khấu. Trong hai năm vừa qua, nền sân khấu của chúng ta mất mát rất nhiều, có những bậc nghệ sĩ gạo cội ra đi. Tôi tin chắc rằng trong trái tim của chúng ta luôn bày tỏ sự tiếc thương vô hạn. Và trong giờ phút này đây, chúng ta dành sự lắng đọng để tưởng nhớ đến những nghệ sĩ đã khuất”.

Nguồn: THÙY TRANG (Báo Điện tử Văn Hóa)

Mía ướp hoa bưởi

VHO- Những ngày này, Hà Nội khắp nơi ngập trong sắc trắng dịu dàng và mùi hương thơm dịu nhẹ, tinh khiết. Trên phố đây đó những gánh hàng hoa phảng phất một mùi hương của hoa bưởi thơm ngát làm tôi lại nhớ đến một món ăn dân giã nhưng rất ngon của người Hà Nội, món mía ướp hoa bưởi.

Mía ướp hoa bưởi, một thứ quà giản dị, ăn chơi, chẳng cầu kỳ gì nhưng lại ẩn trong mình nét thanh tao, quyến rũ. Ai đã từng thưởng thức món này sẽ không thể quên đượng vị ngọt đậm của mía kết hợp với hương hoa bưởi phảng phất, chắc chắn sẽ làm bạn thêm thương nhớ mỗi độ tháng 3 về.

Chỉ là món ăn chơi, nhưng gói trọn cái sự kiểu cách, cầu kì, tỉ mỉ của người Hà Nội. Gói trọn vào đó sự quan tâm, săn sóc và tình yêu của bà, của mẹ trong gia đình dành cho trẻ nhỏ, cho người già mỗi độ tiết Xuân ẩm ướt giở giời.

Gọi đây là món của trẻ nhỏ, người già quả không sai. Vì mía sau khi chưng trở nên mềm, ngọt vô cùng, lại thấm đẫm mùi thơm ngọt, thấm đẫm tinh dầu hoa bưởi, chống cảm mạo, giữ ôn hoà khí huyết.

Để làm món này, cũng tinh tế lắm. Đầu tiên là chọn đúng loại mía lau. Bấy giờ, Hà Nội chưa phổ biến loại mía tím như sau này, mà chỉ có mía tre thân to, vỏ xanh phấn bạc như đốt tre, ăn cứng, nhạt, hơi chua và nhiều bã; cùng mía lau vỏ xanh vàng, thân nhỏ hơn mía tre, vị ngọt thanh, mùi thơm, ít bã hơn, mềm hơn. Mùi vị hơn đứt mía tím chỉ có vị ngọt mà không có “mùi “mía.

Chọn đúng mía lau vậy, sẽ chẻ vỏ thật mỏng và giữ lại vài thanh vỏ bóng đẹp nhất, chuốt thành những chiếc xiên nhỏ, một đầu nhọn, một đầu thắt nút, trở thành chiếc xiên xinh xinh để sau đó ăn mía chưng. Thật vừa tiện dụng vừa tinh tế biết bao.

Thế rồi mía sẽ được chẻ ra từng khúc nhỏ, miếng vừa bằng đốt ngón tay xinh. Bỏ cả vào một chiếc thố gốm nhỏ nhắn, cứ một lớp mía lại rắc một lớp vài cánh hoa bưởi trắng muốt tinh khôi. Thế rồi đổ vào đó một gáo nước mưa ngọt lành cho ngập mía. Đậy nắp thố, đặt vào một nồi nước sao cho nước ngập lưng thố. Chưng khoảng 30 phút sao cho khi mở nắp thố ra, mùi hoa bưởi thơm ngào ngạt, từng khúc mía lau trắng xanh giờ đã ngả màu vàng và trở nên trong veo mềm mại.

Nhưng hượm đã. Chưa thể ăn ngay được đâu. Mía cần được để nguyên trong thố cho nguội dần. Các mẹ sẽ bảo, đây là lúc “hãm mía”. Mía sẽ dần ngọt lại trong lúc nguội, vị ngọt sâu hơn, và ngấm thêm mùi hương bưởi ngào ngạt.

Cứ chờ mãi chờ mãi, thèm mãi mới đến lúc được ăn.

Lúc này, mới nhẩn nha dùng từng chiếc xiên đã được chuốt từ chính vỏ mía lau vàng óng, nhẹ nhàng xiên lên từng khúc mía trong vắt, thấm đẫm mùi hoa bưởi và thưởng thức.

Cuối cùng, là nhấp từng ngụm nhỏ nước mía lau chưng giờ đã ngọt thanh và cũng thơm dịu dàng thanh khiết.

Cũng là mượn hương từ hoa bưởi, nhưng món ăn này cầu kì hơn một chút, cũng đậm chất “Hà Nội xưa” hơn. Ít ai ngờ cái món ăn vặt thanh cảnh, chơi chơi vậy thôi mà lắm công phu. Hoa ướp mía phải là bông to, không chọn nụ vì nở chưa hết, hương chưa đủ “chín”, lại càng không nên chọn những hoa có cánh cong hẳn, hương đã phai dần. Để có những nguyên liệu này, người nội trợ phải đi chợ từ sáng sớm. Về nhà chẻ đôi mia, ướp với hoa, tới trưa lấy ra nhâm nhi. Dẫu là món ăn vặt giải tỏa cơn thèm giữa ngày, nhưng mía ướp hoa bưởi không hề nặng nề ngọt ngấy, trái lại nhẹ nhàng và thanh nhã hết sức tinh tế.

Mía là món ăn thân thuộc, phổ biến bởi vì nó không chỉ là sạch miệng, chắc răng mà còn cung cấp nhiều vi chất cần thiết cho con người như đường, chất béo, vitamin, các axit hữu cơ, chất xơ… để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể trong mùa dịch.

Hương bưởi cứ thế ngấm sâu lan dần giúp vị ngọt của mía thơm thảo hơn, tạo cảm giác dễ chịu, thức dậy mọi giác quan.

Đặc biệt: Món này đặc biệt tốt cho các FO hoặc vừa khỏi. Nên chúng mình chịu khó làm cho cả nhà cùng thưởng thức và tăng sức đề kháng từ món này nhé.

Nguồn: LÊ THÚY HẰNG (Báo Điện tử Văn Hóa)

Sân khấu thủ đô: Ém “ hàng khủng” chờ khán giả

VHO- Lịch diễn bị đình lại vì diễn viên bị F0; cố gắng gom nhân lực các đoàn để tổ chức diễn theo đúng hợp đồng; huỷ nhiều chương trình dịp Quốc tế Phụ nữ 8.3 vì an toàn của nghệ sĩ và khán giả; dàn dựng “hàng khủng” để chờ dịch hạ nhiệt… – hàng loạt những cố gắng, nỗ lực không mệt mỏi của giới nghệ thuật sân khấu Thủ đô đã cho thấy sự vượt lên chính mình bởi lòng yêu nghề, khao khát sáng tạo và tận hiến của họ.

Con tằm rút ruột nhả tơ…

Từ tháng 2.2022, nhiều đơn vị nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp ở Hà Nội đã quay lại “đường đua” để phục vụ khán giả. Nhà hát Chèo Việt Nam với hai chương trình trực tuyến Chào xuân Nhâm Dần 2022 (13.2) và Quan Âm Thị Kính (19.2); tháng 3 này, các chiếu chèo của Nhà hát tiếp tục diễn ra tại 71 Kim Mã, Hà Nội. Cùng lúc, các nghệ sĩ cũng đang lên sàn tập vở Cánh diều lạc gió (kịch bản văn học PGS Tất Thắng, đạo diễn NSƯT Đình Vinh).

Mặc dù nhiều nghệ sĩ bị F0, nhưng Nhà hát Múa rối Việt Nam không chịu “bó tay” ngồi đợi mà đã cố gắng gom diễn viên của các đoàn để tham gia Nhà hát Truyền hình với chương trình mới nhất Du Xuân cùng 5K (kịch bản: Minh Nhật, đạo diễn: NSND Nguyễn Tiến Dũng). Đồng thời, Nhà hát cũng phối hợp với Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Việt Nam khai trương lại Trung tâm biểu diễn Múa rối nước Bông Sen, giới thiệu chương trình nghệ thuật ca múa nhạc đương đại kết hợp với múa rối nước truyền thống, mở màn cho chuỗi hoạt động thường nhật và mở cửa đón khách quốc tế.

Vở nhạc kịch “Sóng” của Nhà hát Tuổi Trẻ vẫn đang được các nghệ sĩ miệt mài tập luyện

Cũng phải kể tới 6 đêm diễn thành công chật kín khán giả tại Nhà hát Lớn, Hà Nội của Sân khấu Lệ Ngọc với 4 vở: Vụ án người đốt đền, Làm vua, Nước mắt của mẹ, Vang bóng một thời (từ 21.2 – 1.3). Điều đó cho thấy, nếu nắm bắt đúng thời điểm, tâm lý khán giả thì sân khấu vẫn có thể kéo người xem tới nhà hát.

Vở “Nghêu, Sò, Ốc, Hến” của Nhà hát Kịch Việt Nam dự định diễn 8 suất trong dịp này đành tạm hoãn vì dịch bệnh

Nhiều đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp và nhà hát ở Thủ đô đã lên kế hoạch biểu diễn vào dịp Quốc tế Phụ nữ 8.3, tuy nhiên, dịch Covid-19 đang bùng phát mạnh khiến hầu hết các chương trình phải dừng lại. Vở Nghêu, Sò, Ốc, Hến của Nhà hát Kịch Việt Nam dự định diễn 8 suất trong dịp này đành tạm hoãn và trả lại tiền nếu khách muốn hoàn vé. Liên đoàn Xiếc Việt Nam và Nhà hát Cải lương Việt Nam dự định tung vở Thượng Thiên Thánh Mẫu cũng không thể triển khai vì có quá nhiều diễn viên dính F0. Phó giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, NSND Tống Toàn Thắng chia sẻ, di chứng hậu Covid-19 ảnh hưởng rất nhiều đến thể lực, vì vậy cần có thời gian để nghệ sĩ nghỉ ngơi, dưỡng sức rồi mới có thể tập trở lại.

Dàn dựng “hàng khủng” chờ Thượng đế

Không gian văn hoá Việt của Nhà hát nghệ thuật Đương đại Việt Nam đã khởi động lại hoạt động biểu diễn thường nhật với chương trình nghệ thuật múa rối nước truyền thống kết hợp ca múa nhạc đương đại

Thời điểm này, Nhà hát Tuổi Trẻ có tới 7 vở diễn sẵn sàng lên lịch phục vụ khán giả, nhưng vì dịch bệnh mà Nhà hát đành phải ém đi “hàng khủng”. Hiện nay, vở nhạc kịch Sóng lấy cảm hứng từ vẻ đẹp trong thơ Xuân Quỳnh do NSƯT Cao Ngọc Ánh, Phó giám đốc Nhà hát làm Tổng đạo diễn đang trên sàn tập. Đạo diễn của Sóng đã thay đổi tư duy, không chỉ sử dụng diễn viên của Nhà hát mà mở rộng casting diễn viên chuyên nghiệp và học viên năm cuối của các trường nghệ thuật như Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Học viện Múa Việt Nam, Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội… “Ban giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ rất thấu hiểu tâm tư và khát khao được biểu diễn của các nghệ sĩ, tuy nhiên chúng tôi cũng phải động viên anh chị em cố chờ thêm một thời gian nữa, khi dịch được kiểm soát thì hoạt động sân khấu mới ổn định được. Đây là cách để đảm bảo không chỉ cho nghệ sĩ, cán bộ của Nhà hát mà còn cho cả cộng đồng”, Phó Giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ, NSƯT Sĩ Tiến chia sẻ.

Tương tự, hàng loạt các chương trình hay, chất lượng cao được đầu tư dàn dựng công phu của các đơn vị nghệ thuật như Nhà hát Kịch Việt Nam, Nhà hát Kịch Hà Nội, Nhà hát Cải lương Việt Nam, Liên đoàn Xiếc Việt Nam, Nhà hát Chèo Việt Nam, Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam, Nhà hát Cải lương Hà Nội… đều đã sẵn sàng chỉ chờ dịch giảm là có thể công diễn.

Fanpage của Nhà hát Chèo Việt Nam đã trở thành địa chỉ yêu thích của nhiều khán giả bên cạnh chiếu chèo ở Nhà hát Chèo Việt Nam ở 71 Kim Mã, Hà Nội

Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam, đạo diễn, NSND Nguyễn Tiến Dũng chia sẻ: “Năm 2022 có rất nhiều các liên hoan nghệ thuật sân khấu, đây là cơ hội cho Nhà hát chúng tôi nói riêng và những người làm nghệ thuật biểu diễn cả nước có thể tham gia. Múa rối có thể tham gia Liên hoan sân khấu về đề tài thiếu nhi (tháng 6), Cuộc thi tài năng Múa rối toàn quốc tại TP.HCM (tháng 8), Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm (tháng 11). Để xây dựng chương trình tham gia các liên hoan này đòi hỏi Ban giám đốc, Hội đồng nghệ thuật Nhà hát sẽ phải rất cân nhắc, tính toán kĩ lưỡng. Quan trọng nhất là lựa chọn kịch bản và hình thức biểu diễn phù hợp với tiêu chí, mục đích của từng cuộc thi”. Vị đạo diễn tài hoa của ngành Múa rối chia sẻ thêm, điều khó khăn nhất đối với những người sáng tạo nghệ thuật đó là làm sao để không lặp lại những gì mình đã làm, đã thành công để tạo nên những sáng tạo mới, bứt phá ngay với chính mình.

Cũng sẽ có nhiều cuộc thi, liên hoan nghệ thuật dành cho các loại hình sân khấu khác như: Liên hoan Tuồng và Dân ca kịch toàn quốc tại Nghệ An (tháng 5), Liên hoan Chèo toàn quốc (tháng 9), Cuộc thi tài năng diễn viên sân khấu Cải lương Trần Hữu Trang (tháng 9), Liên hoan Xiếc quốc tế tại Hà Nội (tháng 10), Liên hoan Sân khấu Thủ đô lần thứ 5 tại Hà Nội (tháng 10), Liên hoan Cải lương toàn quốc tại TP.HCM (tháng 11)… tạo điều kiện tốt nhất cho các đơn vị nghệ thuật sân khấu chuyên nghiệp trên cả nước tham gia.

Những dự án, chương trình đã triển khai hay mới chỉ hình thành trong ý tưởng và kế hoạch của từng đơn vị nghệ thuật cho thấy, năm 2022, diện mạo của sân khấu Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung chắc chắn sẽ có nhiều đột phá, nở rộ các tác phẩm có chất lượng, phong phú về thể loại và đề tài sáng tạo. Có thể cảm nhận được khao khát cháy bỏng được làm nghề, được quảng bá những tâm huyết sáng tạo của anh chị em văn nghệ sĩ tới khán giả, rất nhiều “hàng khủng” đang chờ đợi các Thượng đế đến nhà hát để thưởng thức!

 Nguồn: THUÝ HIỀN (Báo Điện tử Văn Hóa)